فتق کشاله ران (فتق اینگوینال)؛ علت و علائم

فتق کشاله ران یکی از شایع‌ترین انواع فتق در ناحیه شکم و لگن است که می‌تواند با درد، تورم و احساس فشار در کشاله ران همراه باشد و در صورت عدم توجه به‌موقع، باعث بروز عوارض جدی‌تر شود. این بیماری در مردان شایع‌تر است اما در زنان نیز مشاهده می‌شود و تشخیص زودهنگام آن اهمیت زیادی دارد. مراجعه به پزشک متخصص نقش مهمی در پیشگیری از پیشرفت بیماری دارد؛ دکتر نادر خواجه‌ شاهزانیان با بررسی دقیق علائم و شرایط بیمار، بهترین روش درمانی را برای کنترل و درمان فتق کشاله ران ارائه می‌دهد.

فتق اینگوینال

فتق اینگوینال نوعی فتق شکمی است که در ناحیه کشاله ران دیده می شود اگر روده ها بافت چربی به کانال مغبنی یا اینگوینال که زیر شکم قرار دارد، فشار وارد کند، باعث ایجاد فتق کشاله ران می شود. کانال مغبنی هم در مردان و هم در زنان وجود دارد؛ به دلیل محل بروز این فتق، نام دیگر فتق کشاله ران را فتق مغبنی یا فتق اینگوینال نیز می نامند.

فتق شکمی باعث برآمدگی کشاله ران و درد موقع راه رفتن می شود و گاهی اوقات نیز ممکن است علامتی نداشته باشد. در این صورت فرد به پزشک مراجعه نمی کند و بیماری پیشروی می کند بنابراین در صورت مشاهده برآمدگی در ناحیه کشاله ران و فتق اینگوینال، به جراح عمومی مراجعه کنید تا از تشدید عوارض و درد جلوگیری کنید.

علائم فتق کشاله ران 

علائم فتق کشاله ران به صورت تدریجی ظاهر می‌شوند و در ابتدا فقط به شکل یک برجستگی کوچک در ناحیه کشاله ران دیده شوند ولی در صورت فعالیت، ایستادن طولانی یا بلند کردن اجسام سنگین شدیدتر می‌شوند از جمله مهم‌ترین علائم عبارتند از:

• احساس سوزش یا درد در برآمدگی 
• احساس درد یا ناراحتی در کشاله ران مخصوصا در هنگام خم شدن، سرفه یا بلند کردن اجسام 
• حس کشیدگی و سنگینی در کشاله ران 
• احساس ضعف و فشار در کشاله ران 
• هنگامی که روده بیرون زده به درون بیضه فرو برود، درد و تورم در اطراف بیضه ها ایجاد خواهد شد. 
• ایجاد برآمدگی هایی در هر قسمت از استخوان معده که در هنگام ایستادن و سرفه کردن بیشتر مشاهده خواهد شد. 

علت ایجاد فتق کشاله ران 

فتق کشاله ران زمانی ایجاد می‌شود که بخشی از بافت‌های داخلی شکم از طریق یک نقطه ضعف در دیواره عضلانی به بیرون فشار وارد می‌کنند. این مشکل به‌تدریج شکل می‌گیرد و می‌تواند با درد یا برجستگی در ناحیه کشاله ران همراه باشد.

ضعف مادرزادی دیواره شکم

در برخی افراد، دیواره عضلانی شکم از بدو تولد به‌طور کامل شکل نگرفته یا ضعیف‌تر از حالت طبیعی است، این ضعف باعث می‌شود در طول زمان و با افزایش فشار داخل شکم، احتمال ایجاد فتق بیشتر شود. این نوع علت در سنین پایین‌تر یا در افرادی با زمینه ژنتیکی دیده می‌شود.

بلند کردن اجسام سنگین

یکی از شایع‌ترین دلایل ایجاد فتق کشاله ران، فشار زیاد هنگام بلند کردن اجسام سنگین است. این فشار ناگهانی باعث می‌شود دیواره شکم تحت تنش قرار گیرد و در نواحی ضعیف دچار بیرون‌زدگی شود افرادی که فعالیت‌های سنگین بدنی دارند بیشتر در معرض این مشکل هستند.

افزایش فشار داخل شکم

افزایش فشار داخل شکم به دلایل مختلفی مانند یبوست مزمن، سرفه‌های طولانی‌مدت یا اضافه‌وزن می‌تواند زمینه‌ساز ایجاد فتق باشد توجه داشته باشید که این فشار مداوم به دیواره شکم آسیب می‌زند و به مرور باعث ایجاد شکاف یا ضعف در عضلات می‌شود.

افزایش سن و ضعف عضلات

با بالا رفتن سن، عضلات بدن به‌طور طبیعی ضعیف‌ و نازک‌ می‌شوند و این کاهش قدرت عضلانی باعث می‌شود دیواره شکم توان مقاومت در برابر فشار داخلی را از دست بدهد به همین دلیل فتق کشاله ران در افراد مسن بیشتر دیده می‌شود.

سابقه جراحی در ناحیه شکم

افرادی که قبلا در ناحیه شکم یا کشاله ران جراحی داشته‌اند، بیشتر در معرض ایجاد فتق هستند. برش‌های جراحی می‌تواند نقطه ضعف در دیواره شکم ایجاد کند که در طول زمان مستعد بیرون‌زدگی بافت‌های داخلی می‌شود رعایت مراقبت‌های بعد از عمل نقش مهمی در پیشگیری دارد.

انواع فتق کشاله ران

فتق کشاله ران یا فتق اینگوینال 4 نوع دارد که شامل مستقیم، غیرمستقیم، محدود و فشرده می باشد. در ادامه هر کدام را توضیح مختصری بیان می‌کنیم:

فتق کشاله ران غیر مستقیم

این نوع فتق اینگوینال از شایع ترین نوع است که بیشتر در مردان رخ می دهد. ممکن است در تمام دوره های زندگی رخ دهد. معمولا اگر جنین قبل از تشکیل کامل کانال اینگوینال زایمان زودرس داشته باشد، به این نوع فتق مبتلا می شود.

فتق اینگوینال مستقیم

معمولا این نوع فتق کشاله ران در بزرگسالان دیده می شود که علت بروز آن ضعف عضلات در دوران بزرگسالی و افزایش سن می باشد. این نوع فتق در مردان شایع تر است.

فتق کشاله ران محدود (گیر افتاده)

در این نوع، بخشی از بافت یا روده در ناحیه فتق گیر می‌افتد و به داخل شکم برنمی‌گردد. این وضعیت می‌تواند باعث درد شدید و اختلال در عملکرد طبیعی اندام‌ها شود و در صورت عدم درمان، احتمال بروز عوارض جدی وجود دارد.

فتق اینگوینال فشرده

این نوع بیماری باعث قطع جریان خون به ناحیه ای روده می شود که یک بیماری جدی محسوب می شود. در صورت بروز باید به صورت اورژانسی درمان شود و خطرات زیادی دارد.

عوامل موثر در افزایش احتمال بروز فتق

این نوع بیماری دلایل مختلفی دارد و برخی از انواع آن دلیل مشخصی ندارد. افزایش فشار بر شکم، برآمدگی کوچکی در دیواره شکم، افزایش فشار بر برآمدگی دیواره شکم، بارداری، فعالیت های شدید، فشار در زمان دفع مدفوع، عطسه یا سرفه شدید می توانند دلیلی بر ایجاد فتق اینگوینال باشد. از جمله عوامل موثر در افزایش احتمال بروز فتق ران عبارتند از:

• سابقه ابتلا به فتق
• احتمال بروز فتق اینگوینال در مردان بیشتر از زنان است.
• بارداری
• چاقی و اضافه وزن بیش از حد
• ایستادن به صورت مداوم در زمان طولانی
• ابتلا به کیست فیبروزی
• یبوست مکرر
• سابقه ژنتیکی
• تولد پیش از موعد
• تولد زودتر از موعد مخصوصا در مورد ابتلا نوزادان به فتق

تشخیص فتق کشاله ران

در واقع برای تشخیص فتق های اینگوئینال یا فتق کشاله ران در هنگام بروز علائم ذکر شده باید به پزشک متخصص جراحی عمومی مراجعه کنید و پزشک با انجام برخی اقدامات به بررسی و تشخیص فتق بپردازد. در وهله اول پزشک با گرفتن شرح حال بیمار و سابقه فرد در خصوص بروز فتق در کودکی و بزرگسالی و سابقه خانوادگی فرد را جویا می شود.

سپس در خصوص مشکلات و بیماری های کنونی فرد و سابقه جراحی و مصرف دارو از فرد جویا می شود و پس از بررسی های لازم به انجام معاینه کامل فتق و بررسی جا رفتن و نرفتن فتق می پردازد. در صورت تشخیص، باید سریعا درمان آغاز شود تا از عوارض احتمالی این بیماری و بزرگ شدن فتق و چسبندگی جلوگیری شود.

نکته: در برخی موارد نیز برای بررسی گیر افتادن روده پزشک انجام تصویربرداری را برای بررسی دقیق تر به فرد توصیه می‌کند.

روش های پیشگیری از بروز فتق کشاله ران 

به این نکته توجه داشته باشد که از بروز فتق غیر مستقیم کشاله ران در کودکان نمی توان جلوگیری کرد و اقدامات ذکر شده برای کاهش ریسک بروز فتق در بزرگسالان پیشنهاد شده است از مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• ورزش به طور منظم برای قوی شدن عضلات شکم 
• خودداری از زور زدن در هنگام دفع ادرار و مدفوع 
• خودداری از برداشتن اجسام سنگین 
• تعادل وزن و داشتن تناسب اندام 
• مصرف غذاهای پرفیبر مانند میوه ها و سبزیجات 
• پرهیز از مصرف سیگار و دخانیات 

درمان فتق اینگوینال

فتق اینگوینال یکی از مشکلات شایع در ناحیه کشاله ران است که در آن بخشی از بافت‌های داخلی از طریق ضعف دیواره شکم به بیرون فشار وارد می‌کند. انتخاب روش درمان به شدت فتق، علائم بیمار و شرایط عمومی فرد بستگی دارد و معمولاً با هدف جلوگیری از عوارض جدی انجام می‌شود.

جراحی باز

در این روش، پزشک از طریق ایجاد یک برش در ناحیه کشاله ران به محل فتق دسترسی پیدا می‌کند. سپس بافت بیرون‌زده به جای خود بازگردانده شده و دیواره شکم تقویت می‌شود. این روش یکی از رایج‌ترین و قدیمی‌ترین روش‌های درمان فتق است و در بسیاری از بیماران نتایج خوبی دارد. دوره نقاهت آن نسبت به روش‌های کم‌تهاجمی کمی طولانی‌تر است.

درمان لاپاراسکوپی

در این روش کم‌تهاجمی، چند برش کوچک روی شکم ایجاد شده و با استفاده از دوربین و ابزارهای مخصوص، فتق ترمیم می‌شود. این روش درد کمتر، جای زخم کوچک‌تر و بازگشت سریع‌تر به فعالیت‌های روزمره را به همراه دارد. معمولاً برای افرادی که به دنبال بهبودی سریع‌تر هستند گزینه مناسبی محسوب می‌شود.

استفاده از مش

در بسیاری از جراحی‌های فتق، از یک توری پزشکی به نام مش برای تقویت دیواره شکم استفاده می‌شود. این مش کمک می‌کند تا احتمال بازگشت فتق کاهش یابد و دیواره شکم مقاوم‌تر شود. استفاده از مش به‌عنوان بخشی از جراحی باز یا لاپاراسکوپی انجام می‌شود و نقش مهمی در موفقیت درمان دارد.

در ویدیو زیر عمل فتق کشاله ران در آقای ۳۳ ساله را مشاهده کنید.

مدت زمان عمل فتق کشاله ران چقدر است؟

در حقیقت جراحی هرنی اینگوینال با روش لاپاراسکوپی به طور حدودی 60 دقیقه به طول می انجامد و پس از جراحی در صورت پایدار بودن علائم حیاتی فرد و و خوب بودن شرایط فرد می تواند مرخص شود و عموما به بستری فرد در بیمارستان نیاز نیست.

مراقبت های بعد از جراحی

جراحی باز که دوره نقاهت طولانی تری دارد حدود دو هفته باید استراحت کنید سپس می توانید به زندگی عادی خود بازگردید. در جراحی لاپاراسکوپی، حداکثر یک هفته نیاز به استراحت است. باید از بلند کردن اجسام سنگین حدود شش هفته بعد از جراحی فتق خودداری کنید تا عضلات و بافت ها ترمیم شوند و به صورت کامل بازسازی گردند. حتما از غذاهای با فیبر بالا استفاده کنید و وزن خود را در حالت نرمال نگهدارید و از مصرف دخانیات و سیگار اجتناب کنید. البته می توانید توضیحات کاملتری درباره مراقبت های بعد از جراحی فتق را مطالعه کنید.

عوارض فتق کشاله ران 

در صورتی که افراد به درمان فتق ران اقدام نکنند، این نوع از فتق شکمی موجب تشکیل فتق خفه و انسداد شده و علائم و عوارض زیادی خواهد داشت. در واقع فتق خفه زمانی که فتق در کانال استخوان ران گیر کند و نتواند دوباره به داخل شکم حرکت کند، رخ خواهد داد و فتق ران انسداد یافته زمانی که فتق و قسمتی از روده در هم پیچیده شوند اتفاق می‌افتد.

توجه داشته باشید که در صورت عدم درمان فتق، در طول زمان بزرگتر شده و در مردان هم ممکن است که فتق های بزرگ به داخل کیسه بیضه برگشته و موجب ایجاد درد و تورم کیسه بیضه شود. فتق گیر کرده نیز در صورت عدم درمان منجر به درد شدید، تهوع، استفراغ و ناتوانی در اجابت مزاج و دفع گاز خواهد شد و اگر فتق به مرحله خفته شدن برسد در صورت عدم درمان مرگ بافت روده را به همراه دارد که در این شرایط نیاز به جراحی فوری است.

در نهایت…

فتق اینگوینال بسیار نادر بوده و افراد باید در صورت مشاهده هرگونه علائم به خصوص علائمی مانند برآمدگی هایی به رنگ قرمز و بنفش تیره یا روشن، برآمدگی های دردناک در اطراف استخوان معده و همینطور قابل توجه بودن برآمدگی در هنگام ایستادن باید برای تشخیص و درمان در اسرع وقت به متخصص جراح عمومی مراجعه کنند.ترمیم و درمان فتق کشاله ران به طور معمول بدون خطر بوده و بیشتر افراد در سریع ترین زمان بهبود خواهند یافت.