فتق در مردان یکی از مشکلات شایع اما در عین حال قابل درمان است که بسیاری از افراد تا زمانی که علائم آن شدید نشود، نسبت به آن بیتوجه مینمایند. این بیماری زمانی رخ میدهد که بخشی از بافت داخلی بدن از طریق نقطهای ضعیف در دیواره عضلانی بیرون میزند که با درد، تورم یا احساس فشار همراه است. از همین رو اگر فتق بهموقع تشخیص داده نشود، احتمال پیشرفت و نیاز به جراحی افزایش مییابد. در این مقاله به بررسی کامل علائم، دلایل و روشهای درمان میپردازیم.
شایع ترین فتقها در مردان کدام است؟
شناخت انواع فتق در مردان اهمیت زیادی دارد، زیرا برخی از آنها در صورت بیتوجهی میتوانند عوارض جدی و نیاز به جراحی اورژانسی ایجاد کنند. در ادامه مهمترین انواع فتق در مردان را بررسی میکنیم:
فتق اینگوینال یا کشاله ران
شایع ترین نوع فتق در مردان، فتق اینگوینال یا کشاله ران است که در آن بخشی از روده یا بافت شکمی از طریق کانال اینگوینال به ناحیه کشاله ران فشار وارد میکند که به صورت یک برآمدگی در پایین شکم یا بالای بیضه دیده میشود. این نوع فتق اغلب هنگام فعالیت بدنی بیشتر خود را نشان میدهد. از جمله مهمترین علائم اصلی آن عبارتند از:
- درد یا سوزش در کشاله ران بهویژه هنگام بلند کردن اجسام، سرفه یا ایستادن
- کاهش یا ناپدید شدن برآمدگی هنگام دراز کشیدن
- احساس سنگینی یا فشار در ناحیه کشاله ران
فتق فمورال
فتق فمورال یکی از انواع کمتر شایع فتق در مردان است اما در صورت بروز میتواند خطرناکتر از برخی انواع دیگر باشد. این فتق در ناحیه پایینتر از کشاله ران و در قسمت داخلی ران ظاهر میشود و به دلیل ساختار آن، احتمال گیر افتادن بافت در آن بیشتر است به همین دلیل نیاز به تشخیص سریع و بررسی تخصصی دارد.
در بسیاری از موارد، این نوع فتق با درد مبهم یا احساس فشار در ناحیه ران همراه است که هنگام فعالیت بدنی، ایستادن طولانی یا بلند کردن اجسام تشدید میشود. به همین دلیل در صورت عدم درمان احتمال دارد که جریان خون به بافت گیر افتاده مختل شود و وضعیت اورژانسی ایجاد کند بنابراین مراجعه به پزشک در مراحل اولیه اهمیت زیادی دارد.
فتق نافی
فتق نافی در بزرگسالان به دلیل افزایش فشار داخل شکمی، چاقی، یا سابقه جراحیهای شکمی ایجاد میشود، هرچند در نوزادان شیوع بیشتری دارد. در این حالت بخشی از بافت داخلی از طریق نقطه ضعف اطراف ناف بیرون میزند و به صورت یک برجستگی قابل مشاهده ظاهر میشود.
این نوع فتق در ابتدا بدون درد خواهد بود اما با گذشت زمان میتواند باعث احساس ناراحتی یا فشار در ناحیه ناف شود، بهخصوص هنگام سرفه یا فعالیت بدنی. در صورت بزرگ شدن فتق یا ایجاد درد مداوم، بررسی و درمان جراحی توسط پزشک متخصص ضروری خواهد بود.
فتق اپیگاستریک (بالای ناف)
فتق اپیگاستریک در ناحیه بین ناف تا قسمت پایین قفسه سینه ایجاد میشود و به طور معمول هم در خط وسط شکم قابل مشاهده است. این نوع فتق به دلیل ضعف در دیواره عضلانی شکم به وجود میآید و در ابتدا هم کوچک و بدون علامت خواهد بود.
با افزایش فشار داخل شکمی مانند سرفه، بلند کردن اجسام یا انقباض عضلات شکم، این فتق برجستهتر میشود که درد یا احساس سوزش را به همراه داردو توجه داشته باشید که در صورت پیشرفت بیماری، احتمال بزرگتر شدن فتق وجود دارد به همین دلیل درمان جراحی برای پیشگیری از عوارض توصیه میشود.
فتق بیضه (اینگوینال اسکرول)
فتق بیضه در واقع نوع پیشرفتهای از فتق اینگوینال است که در آن بخشی از روده یا بافت شکمی وارد کیسه بیضه میشود که تورم قابل توجه در این ناحیه را هم به همراه دارد و میتواند باعث درد شدید و احساس سنگینی در کشاله ران و بیضه شود.
این نوع فتق در صورت پیشرفت میتواند حرکت فرد را محدود کرده و حتی باعث اختلال در جریان خون بافت شود که یک وضعیت اورژانسی محسوب میشود به همین دلیل تشخیص سریع و اقدام درمانی بهموقع از طریق جراحی اهمیت بسیار زیادی دارد.
مهمترین علت ایجاد فتق در مردان
فتق در مردان زمانی ایجاد میشود که تعادل بین فشار داخلی شکم و مقاومت عضلات دیواره شکم به هم بخورد و این وضعیت باعث میشود بخشی از بافت داخلی از ناحیه ضعیف شده بیرون بزند و به شکل فتق ظاهر شود. از چمله مهمترین دلایل ایجاد فتق در مردان عبارتند از:
- ضعف مادرزادی یا اکتسابی عضلات دیواره شکم
- بلند کردن اجسام سنگین به صورت مکرر یا نادرست
- افزایش فشار داخل شکم به دلیل یبوست مزمن یا زور زدن
- سرفههای مزمن در بیماریهای ریوی و تنفسی
- اضافه وزن و چاقی شکمی
- افزایش سن و کاهش استحکام بافتهای عضلانی
فتق در مردان چگونه تشخیص داده میشود؟
فتق در مردان با معاینه بالینی توسط پزشک تشخیص داده میشود به این صورت که پزشک ناحیه شکم و کشاله ران را بررسی کرده و وجود هرگونه برجستگی، درد یا ضعف در دیواره عضلانی را ارزیابی میکند. در بسیاری از موارد، علائم بیمار مانند درد هنگام سرفه، ایستادن یا بلند کردن اجسام نیز نقش مهمی در تشخیص اولیه دارد.
در صورتی که تشخیص قطعی نباشد یا نیاز به بررسی دقیقتر وجود داشته باشد، از روشهای تصویربرداری مانند سونوگرافی، سیتی اسکن یا MRI استفاده میشود تا محل دقیق فتق و میزان درگیری بافتها مشخص شود توجه داشته باشید که این بررسیها به پزشک کمک میکند تا بهترین روش درمانی را انتخاب کند و از بروز عوارض احتمالی جلوگیری شود.
راههای درمان انواع فتق در مردان
درمان فتق در مردان بسته به نوع، شدت و میزان درگیری بافتها متفاوت است و میتواند از روشهای مراقبتی تا جراحی متغیر باشد. انتخاب روش درمانی مناسب هم پس از معاینه دقیق و بررسی وضعیت بیمار توسط پزشک متخصص انجام میشود. از جمله روشهای درمان انواع مختلف فتق در مردان به شرح زیر است:
درمان فتق اینگوینال (کشاله ران)
درمان فتق اینگوینال در اغلب موارد به صورت جراحی انجام میشود، زیرا این نوع فتق به مرور زمان تمایل به بزرگ شدن دارد و خودبهخود بهبود پیدا نمیکند. هدف از درمان، بازگرداندن بافت بیرونزده به محل طبیعی و تقویت دیواره شکم است. در روش جراحی پزشک از تکنیکهای مختلف مانند جراحی باز یا لاپاراسکوپی استفاده میکند تا ناحیه ضعیف شده ترمیم شود، در موارد خفیف هم شاید از روشهای حمایتی موقت استفاده شود اما درمان قطعی همچنان جراحی است.
ببشتر بخوانید: جراحی لاپاراسکوپی
درمان فتق فمورال
به طور معمول فتق فمورال به دلیل خطر بالای گیر افتادن روده نیاز به جراحی سریع دارد و درمان غیرجراحی برای آن توصیه نمیشود پس در صورت تشخیص باید در کوتاهترین زمان ممکن اصلاح شود. در جراحی هم بافت بیرونزده به جای خود بازگردانده شده و کانال فمورال تقویت میشود تا از تکرار مجدد فتق جلوگیری شود. توجه داشته باشید که تاخیر در درمان عوارض جدی مانند اختلال خونرسانی را به همراه خواهد داشت.
درمان فتق نافی
درمان فتق نافی در بزرگسالان زمانی انجام میشود که فتق بزرگ شده یا باعث درد و ناراحتی شده باشد. در موارد خفیف ممکن است فقط تحت نظر قرار گیرد اما اغلب نیاز به جراحی دارد. برای جراخی هم محل ضعف در اطراف ناف ترمیم شده و در صورت نیاز از مش برای تقویت دیواره شکم استفاده میشود توجه داشته باشید که این روش نتایج خوبی را به همراه دارد و احتمال بازگشت فتق را هم کاهش میدهد.
درمان فتق اپیگاستریک
فتق اپیگاستریک در صورتی که کوچک و بدون علامت باشد ممکن است فقط تحت نظر قرار گیرد، اما در صورت ایجاد درد یا افزایش اندازه نیاز به جراحی دارد پس هدف درمان جلوگیری از پیشرفت و عوارض احتمالی است. در روش جراحی، بافت بیرونزده به داخل شکم بازگردانده شده و دیواره عضلانی ترمیم میشود. این عمل میتواند به صورت باز یا لاپاراسکوپی انجام شود و دوره بهبودی کوتاهی را هم به همراه دارد.
درمان فتق بیضه
فتق بیضه به دلیل گستردگی و شدت بیشتر، تقریبا همیشه نیاز به جراحی دارد و درمان غیرجراحی برای آن مؤثر نیست. این وضعیت هم معمولا در اثر پیشرفت فتق اینگوینال ایجاد میشود. در جراحی، بافتهای بیرونزده به داخل شکم بازگردانده شده و کانال ضعیف شده تقویت میشود. توجه داشته باشید که در این نوع فتق درمان بهموقع اهمیت زیادی دارد، زیرا تاخیر میتواند باعث درد شدید و آسیب بافتی شود.
چرا نباید درمان فتق را به تعویق انداخت؟
برخی افراد تصور میکنند فتق یک مشکل فوری نیست و میتوان درمان آن را به تعویق انداخت، اما واقعیت این است که عدم درمان بهموقع میتواند باعث پیشرفت بیماری و بروز عوارض جدی شود به همین دلیل مراجعه سریع به پزشک در صورت مشاهده علائم اهمیت زیادی دارد. از مهمترین عوارض به تعویق انداختن درمان فتق به شرح زیر است:
- در این حالت خونرسانی به بافت بیرونزده قطع میشود و در صورت عدم رسیدگی فوری ممکن است منجر به مرگ بافت، عفونت شدید و حتی خطر برای جان بیمار شود.
- در صورت عدم درمان، فتق به مرور زمان بزرگتر میشود و همین موضوع باعث پیچیدهتر شدن روند درمان و نیاز احتمالی به جراحی گستردهتر خواهد شد.
- وجود فتق میتواند باعث درد، احساس ناراحتی، محدودیت در انجام فعالیتهای روزمره و حتی اضطراب در فرد شود و به طور قابل توجهی کیفیت زندگی را کاهش دهد.
برای دریافت نوبت از دکتر شاهزانیان بهترین جراح عمومی در قزوین با شماره مطب تماس بگیرید.
در نهایت…
فتق در مردان یکی از مشکلات شایع است که میتواند در نواحی مختلفی مانند کشاله ران، ناف، شکم یا حتی دیافراگم ایجاد شود و در صورت بیتوجهی به مرور زمان پیشرفت کرده و باعث درد و محدودیت در زندگی روزمره شود. شناخت انواع فتق و توجه به علائم اولیه نقش مهمی در پیشگیری از عوارض جدی دارد. دکتر نادر خواجه شاهزانیان تاکید میکند که تشخیص زودهنگام و درمان اصولی بهترین راه برای کنترل و درمان قطعی فتق در مردان است.