یکی از بیماری های شایع و اما کمتر شناخته شده برای عموم مردم، فتق یا هرنیا (Hernia) است. این بیماری به واسطه عوارض آن همچون انسداد روده، اختناق و حتی مشکلاتی برای ادامه حیات فرد شناخته میگردد. اگر خود و یا اطرافیان شما تاکنون دچار گرفتگی یا برآمدگی در ناحیه شکم و کشاله ران شدهاید بدون اینکه دلیل آن را بدانید. با ما همراه باشید تا هرآنچه لازم است در مورد فتق و درمان آن بیشتر بدانید.

فتق چگونه ایجاد میشود و چه علائمی دارد؟
فتق زمانی ایجاد میشود که بخشی از بافت یا اندام داخلی از ناحیهای ضعیف در دیواره عضلانی شکم عبور کرده و به صورت برآمدگی ظاهر شود. ضعف دیواره شکم، افزایش فشار داخل شکم، بلند کردن اجسام سنگین، سرفههای طولانیمدت و برخی عوامل دیگر در ایجاد آن نقش دارند. علائم فتق با توجه به محل و اندازه آن متفاوت است و میتواند شامل موارد زیر باشد:
- ایجاد برآمدگی در شکم یا کشاله ران که هنگام ایستادن یا زور زدن بیشتر دیده میشود.
- احساس درد، فشار یا سنگینی در محل فتق، بهخصوص هنگام فعالیت یا بلند کردن اجسام.
- احساس کشیدگی یا ناراحتی در ناحیه درگیر هنگام سرفه، عطسه یا دفع.
- در موارد شدیدتر، درد ناگهانی و شدید، تهوع، استفراغ یا تغییر رنگ برآمدگی که نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد.
برای دریافت راهنمایی و مشاوره تخصصی از دکتر نادر خواجه خواجه شاهزانیان بهترین جراح عمومی در قزوین، فرم زیر را تکمیل و ارسال کنید.
چه زمانی جراحی فتق ضرورت پیدا میکند؟
جراحی فتق زمانی مطرح میشود که برآمدگی ایجادشده باعث درد، احساس فشار یا ناراحتی در فعالیتهای روزمره شود یا اندازه آن بهتدریج افزایش پیدا کند. در این شرایط، پزشک با بررسی نوع و محل فتق، اندازه آن و وضعیت بافتهای درگیر درباره ضرورت جراحی تصمیم میگیرد. فتقهایی که قابلیت برگشت ندارند یا باعث محدودیت در فعالیتهای فرد شدهاند نیز نیاز به بررسی دقیق جراح دارند.
در صورت بروز درد شدید و ناگهانی، حساسیت قابل توجه، تغییر رنگ برآمدگی، تهوع یا استفراغ، احتمال گیر افتادن بافت داخل فتق مطرح میشود و مراجعه فوری به مرکز درمانی اهمیت دارد. هدف از جراحی، بازگرداندن بافت به محل مناسب و تقویت ناحیه ضعیفشده دیواره شکم است تا احتمال بروز عوارض و عود فتق کاهش پیدا کند.
آمادگیهای لازم برای انجام عمل فتق
درخصوص آمادگیهای لازم پیش از جراحی نیز بسته به سن، جنسیت و ویژگیهای جسمی و نوع فتق، لازم است موارد مشخصی به توصیه پزشک معالج رعایت گردد که از مهمترین انها به شرح زیر است:
- شب و یا صبح قبل از عمل فتق، دوش گرفته و استحمام کنید.
- بهتر است قبل از عمل فتق، از استعمال سیگار، دخانیات، مصرف الکل پرهیز کنید.
- قبل از انجام عمل فتق، شرح کاملی از داروهایی که مصرف میکنید را در اختیار پزشک خود قرار داده و در صورت نیاز به قطع مصرف داروهایی نظیر داروهای رژیمی، داروهای رقیق کننده خون، داروهای ضد التهاب، ویتامین E حتما با پزشک خود مشورت کنید.
- طبق زمانبندی گفته شده از سوی پزشک، از خوردن و یا نوشیدن مواد غذایی خودداری کرده و تنها داروهای تجویز شده را در زمان مناسب مصرف کنید همچنین در صورتی که در زمینه اجابت مزاج مشکلاتی مانند یبوست دارید، بهتر است حتما آن را با پزشک خود در میان گذاشته و از این نظر نیز برای عمل فتق، خود را آماده کنید.
- عدم مصرف داروهای رقیق کننده خون، چند هفته پیش از جراحی
- عدم مصرف آب و غذا چند ساعت پیش از جراحی
درمان فتق با روشهای جراحی
بیماری فتق به طور خود به خود بهبود نیافته و نیازمند جراحی است. جراحی فتق میتواند به دو صورت جراحی باز و به روش لاپاراسکوپی انجام داده شود.
جراحی فتق باز (هرنیورافی)
در برخی موارد ممکن است با در نظر گرفتن شرایط سنی و ویژگیهای جسمی فرد، پزشک متخصص، شیوه جراحی باز را برای درمان فتق گزینش نماید که در این عمل برشی طولی و بزرگ به اندازه 8 تا 10 سانتیمتر در محل فتق ایجاد شده و این برش تا جایی ادامه پیدا میکند که از پوست و چربیهای زیرپوستی رد شده و پزشک جراح بتواند به راحتی به سطح ضایعه دسترسی داشته باشد.
سپس بافت بیرون زده مانند روده را به موقعیت اصلی آن بازگردانده و پس از آن، محل برش را به کمک بخیه میبندد. توجه داشته باشید که جراحی فتق باز، بسته به نظر پزشک، شدت فتق و وضعیت عمومی که بیمار در آن به سر میبرد، ممکن است با بیحسی موضعی، بیحسی نخاعی و یا بیهوشی عمومی انجام شود.
در ویدیو زیر جراحی فتق را از نمای نزدیک مشاهده کنید.
عمل فتق از نمای نزدیک
جراحی فتق به روش لاپاراسکوپی (هرنیوپلاستی)
در جراحی لاپاراسکوپی فتق، پزشک به جای یک برش طولی و عمیق، از چند برش کوچک استفاده کرده و به کمک آنها به ترمیم فتق میپردازد بعد از ایجاد برشهای کوچک، از یک وسیله مجهز به دوربین به نام لاپاراسکوپ، محل فتق را به خوبی بررسی کرده و پس از درمان فتق، با استفاده از یک مش برای بافتهای اطراف محل جراحی شده، آنها را به خوبی مستکم کرده و سپس، محل زخمها را با بخیه میبندد.
مزایای جراحی فتق به روش لاپاراسکوپی
- کاهش احتمال عفونت و خونریزی
- کاهش طول دوره بستری شدن در بیمارستان
- کوتاه بودن دوره نقاهت
- مصرف کمتر از داروی بیهوشی و حفظ سلامتی فرد
- کوتاه بودن مدت زمان جراحی
جراحی فتق با مش (هرنیوپلاستی)
جراحی فتق با مش در واقع همان جراحی فتق باز است با این تفاوت که در این روش جراحی، از یک پوشش توری به نام مش استفاده میشود. پوشش مش، به عضلات درگیر فتق که ضعیف شده و دچار بیرونزدگی شدهاند، استحکام بیشتری بخشیده و به برطرف شدن ضعف آنها کمک میکند.
برای دریافت راهنمایی و مشاوره تخصصی از دکتر نادر خواجه خواجه شاهزانیان، فرم زیر را تکمیل و ارسال کنید.
مقایسه روشهای درمان فتق
دو روش جراحی باز (به کمک برش و تور) و روش لاپاراسکوپی (به کمک ایجاد حفره و دوربین) برای درمان هرنیا اورژانسی مورد استفاده قرار میگیرند. البته برای درمان هر هرنیا اورژانسی نمیتوان هر دوی این روشها را بکار گرفت بلکه در برخی از فتقها تنها روش لاپاراسکوپی جواب میدهد و در برخی دیگر روش جراحی باز پاسخگوی درمان می باشد.
تفاوت عمل فتق به شیوه باز و لاپاراسکوپی
در هر دو روش، هدف ترمیم ناحیه ضعیفشده و جلوگیری از بیرونزدگی دوباره فتق است. تفاوت اصلی آنها به نحوه دسترسی جراح، نوع بیهوشی و روند بهبودی مربوط میشود.
| مورد مقایسه | جراحی باز فتق | جراحی لاپاراسکوپی فتق |
|---|---|---|
| نحوه جراحی | جراح از طریق یک برش در نزدیکی محل فتق به آن دسترسی پیدا میکند. | جراح با ایجاد چند برش کوچک و استفاده از دوربین، فتق را ترمیم میکند. |
| نوع بیهوشی | بسته به شرایط بیمار، امکان استفاده از بیهوشی عمومی یا بیحسی وجود دارد. | معمولا با بیهوشی عمومی انجام میشود. |
| درد و بهبودی | ممکن است درد محل برش بیشتر باشد و بازگشت به فعالیتها زمان بیشتری ببرد. | در بسیاری از موارد، درد پس از عمل کمتر است و فرد زودتر به فعالیتهای معمول برمیگردد. |
| احتمال بازگشت فتق | بازگشت فتق ممکن است رخ دهد. | بازگشت فتق در این روش نیز ممکن است و به عوامل مختلفی بستگی دارد. |
در خصوص تفاوت جراحی باز و جراحی لاپاراسکوپی فتق و اینکه کدام بهتر است بیشتر بدانید.
دوران نقاهت بعد از عمل جراحی فتق
دوران نقاهت عمل جراحی فتق، برای بیماران مختلف متفاوت بوده و به سطح سلامتی، محل جراحی شده و نوع روشی که برای جراحی فتق به کار رفته است، بستگی خواهد داشت. اما در حالت کلی میتوان گفت بعد از ترمیم فتق باز، بهتر است حدود 3 تا 6 هفته به خود استراحت داده و سپس، به زندگی عادی خود بازگردید. در مقابل، ترمیم فتق به روش لاپاراسکوپی، دوران نقاهت کمتری داشته و در طول یک تا دو هفته پس از عمل، میتوانید فعالیتهای روزانه زندگی خود را از سر بگیرید.
مراقبت های پس از جراحی فتق
بعد از جراحی فتق لازم است تا حتما یکسری از نکات مراقبتی را رعایت کنید از جمله مراقبتهای بعد از عمل فتق به شرح زیر است:
- خودداری از استحمام تا یک روز پس از جراحی
- خودداری از انجام ورزش های سنگین وهمچنین هرگونه فعالیت فیزیکی سنگین تا بهبودی کامل
- تمیز نگه داشتم جای زخم
- مصرف به موقع داروهای تجویزی توسط پزشک
عمل فتق چند ساعت طول میکشد
مدت زمان جراحی فتق به عوامل مختلف مانند نوع فتق، تکنیک مورد استفاده در جراحی فتق، شرایط جسمی بیمار و عوامل دیگری از این قبیل، بستگی دارد. برای مدت زمان عمل فتق همچنین میتوانید با متخصص جراح عمومی خوب در قزوین مشورت کرده و بر اساس شرایط و نوع عملی که در پیش دارید، تخمین دقیقتری از مدت زمان این عمل داشته باشید. اما در حالت کلی میتوانیم بگوییم، مدت زمان عمل ترمیم فتق باز، حدود 30 الی 60 دقیقه و ترمیم لاپاراسکوپی فتق، در حدود 1 تا 2 ساعت بسته به وسعت فتق و مراحل ترمیم خواهد بود.
بیشتر بخوانید: آیا فتق در بارداری خطرناک است؟
عوارض جراحی فتق
برخی عوارض احتمالی پس از جراحی فتق شامل عفونت در ناحیه جراحی، خونریزی، آسیب به اندامهای داخلی فرد به شکل نادر، مشکل در دفع ادرار است. اما درصورت مشاهده علائمی مثل تب بالای 39 درجه، خونریزی، تورم در محل جراحی، درد مزمن، تهوع و استفراغ، لزر، سرفه مداوم ترشحات چرکی در ناحیه جراحی، التهاب محل اطراف جراحی، عدم توانایی در خوردن و آشامیدن لازم است سریعا با پزشک خود مشورت کنید.
سوالات متداول مربوط به جراحی فتق
در جراحی فتق، جراح لایههای شکم را به اندازه لازم باز میکند تا به محل فتق دسترسی داشته باشد. میزان برش به نوع فتق، محل آن و تکنیک جراحی بستگی دارد و لزوما به معنای پاره شدن چند لایه شکم نیست. در جراحی باز، برش از پوست و بافتهای زیر آن تا رسیدن به ناحیه فتق انجام میشود و سپس محل ضعف ترمیم میشود. در جراحی لاپاراسکوپی، چند برش کوچک برای ورود ابزارها ایجاد میشود.
احتمال عود فتق وجود دارد، اما با انتخاب تکنیک مناسب، ترمیم دقیق محل ضعف و رعایت مراقبتهای بعد از عمل میتوان این احتمال را کاهش داد.
زمان بازگشت به فعالیت به نوع جراحی و وضعیت جسمی فرد بستگی دارد. فعالیتهای سبک معمولا زودتر از فعالیتهای سنگین از سر گرفته میشوند و برای بلند کردن اجسام سنگین باید طبق نظر جراح عمل کرد.
در نهایت…
پیش از درمان و عمل فتق به یاد داشته باشید که بهره گیری از تخصص و تبحر پزشک حاذق در حوزه جراحی فتق، کمک بسیاری در درمان بیماری شما بدون هیچ گونه عوارض احتمالی خواهد داشت. بر این اساس زمان لازم و کافی را صرف یافتن بهترین پزشک متخصص در حوزه درمان فتق مبذول دارید. برای بهره گیری از بهترین جراح فتق با ویژگی های آن بیشتر آشنا شوید.
بسیار عالی و مفید
از اطلاع رسانی در مورد جراحیِ فتق سپاسگزارم
باعرض سلام و احترام
سپاس فراوان از همه مطالب و راهنماییهای که فرمودید
همگی مفید و قابل فهم و استفاده بودند
برایتان ارزوی سلامتی و موفقیت دارم
توضیحات عالی بود
و ممنون